راه‌حل بلاک‌چین برای رعایت حریم خصوصی در شهرهای هوشمند آینده

شهرهای هوشمند، آینده ناگزیر جهان ما هستن؛ اما آیا میشه شهر هوشمندی مبتنی بر اینترنت اشیا ساخت که عوارض ویران‌شهری نداشته باشه؟

حتما عبارت «شهر هوشمند» (smart city) رو بارها شنیدید، ایده‌ای برای آرمان‌شهر آینده‌نگرانه‌ای که در آینده ساخته خواهد شد. در واقع بعضی کلان‌شهرها مثل سنگاپور، سئول، آمستردام، اسلو و توکیو، همین الان هم در مسیر «هوشمند»شدن قرار دارن.

اما هوشمندبودن شهر به چه معناست؟ این برچسب «هوشمند» هنوز هم کاملا انتزاعی است و می‌تونه مفاهیم مختلفی رو در بر داشته باشه، اما بعضی‌ها چنین تعریفی از اون ارائه داده‌ان: «منطقه شهری به‌هم‌پیوسته‌ای که از حسگرهای مختلف و روش‌های دیگه برای جمع‌آوری داده و استفاده از اون‌ها برای بهبود عملکردش استفاده می‌کنه».

به عبارت دیگه، شهر هوشمند جاییِ که ابزارها به زیرساخت مشترکی متصل هستن. در نتیجه همه چیزهایی که در اون زیرساخت اتفاق می‌افته، همون زمان و برای اهداف گوناگونی مثل کاهش هزینه‌ها و مصرف منابع، یا افزایش تماس بین شهروندان و دولت، تحلیل می‌شه.

اما این جمع‌آوری داده و دسترسی به ابزارهای هوشمند، تیغ دولبه هستن! خطرات چنین رویه‌ای رو میشه در هنر گرافیتی بنکسی (Banksy) جست‌جو کرد. این هنرمند معترض سال ۲۰۰۷ تصویری روی دیوار اداره پست لندن کشید که در اون کودکی مشغول نوشتن جمله «یک ملت تحت نظر» (One Nation Under CCTV) است و در همون حال یک افسر پلیس و یک سگ هم او رو نگاه می‌کنن. جالب اینکه این گرافیتی نزدیک به دوربین‌های مداربسته اداره پست کشیده شده بود.

صدالبته که کنترل ویدئویی می‌تونه در جمع‌آوری مدرک به پلیس کمک کنه و چه‌بسا جلوی جرایم زیادی رو هم بگیره، اما عوارض ویران‌شهری (dystopian side effects) هم برای جامعه به‌دنبال داره، عوارضی مثل احساس زیر نظر بودن در تمام مدت یا بعضی موارد سوءاستفاده از سامانه‌های دوربین‌های مداربسته.

یک نمونه از این ابزارهای کنترلی همین الان هم وجود داره: سیستم اعتبارسنجی اجتماعی نه‌چندان خوش‌نامی در چین که شامل مجموعه‌ای از پایگاه‌های داده برای نظارت بر «قابل‌اعتمادبودن» مردم است! این سیستم نظارتی، زندگی چینی‌ها رو ۲۴ساعته کنترل کرده و میزان وفاداری اون‌ها رو ارزیابی می‌کنه. در نهایت و با تحلیل داده‌ها، تصمیم می‌گیره که آیا فلانی شهروند خوبی است یا نه، که اگه باشه، وقت کمتری رو در صف بیمارستان سپری می‌کنه، یا در اولویت ثبت‌نام مدرسه و استخدام قرار می‌گیره!

شهرهای هوشمند بدون واسطه

سرگی لونشاکوف (Sergei Lonshakov)، بنیان‌گذار شرکت ایرالب (Airalab) و معمار شبکه روبونومیکس (Robonomics Network) از تحقیق و توسعه پروژه‌هایی گفته که در اون‌ها با استفاده از فایل سیستم اینترپلنتری (IPFS)، اتریوم (Ethereum) و سابستریت (Substrate) ابزارهای ایمنی از اینترنت اشیا (IoT) می‌سازن. به‌گفته لونشاکوف طی انجام این پروژه‌ها، به نکته‌ای رسیده‌ان که با تغییر اون، میشه از «عوارض ویران‌شهری» شهرهای هوشمند جلوگیری کرد.

به‌عقیده این کارشناس آینده‌نگر، طراحی ساختار شهر هوشمند، یک نقطه ضعف داره. در چنین ساختاری، وقتی می‌خواهید به خدمات یا محصولاتی (مثل کرایه خودرو از طریق اپلیکیشن‌های مربوطه) دسترسی پیدا کنید، داده‌های شما به شرکتی منتقل شده و آن شرکت فناوری با بررسی داده‌ها، تصمیم می‌گیره چنین خدمتی رو در اختیارتون بگذاره یا نه.

مسلما شرکت مربوطه پیش از ارائه هرگونه خدماتی، باید ریسک‌های اون رو ارزیابی کنه، اما این فرایند برای کاربر نهایی منصفانه نیست. هربار که فردی اطلاعاتی رو جمع‌آوری می‌کنه، این احتمال وجود داره که داده‌هایی فراتر از مقدار موردنیاز گردآوری کرده یا از اطلاعات حساس برای سود بیشتر خودش بهره ببره.

حالا فناوری بلاک‌چین این امکان رو برای ما فراهم کرده که همه جزئیات اقتصادی و فنی هر تراکنش فرضی رو داخل یک تراکنش «اتمی» جاکنیم که هیچ واسطه‌ای نتونه اون رو بخونه یا ازش سوءاستفاده کنه. این فناوری به افراد امکان میده پیام‌ها رو به‌طور مستقیم به ابزارهای هوشمند (مثل خودروها، قفل‌ها، کلیدهای برق و غیره) بفرسته.

حالا تصور کنید همه این ابزارها از طریق ارسال پیام بین‌زنجیره‌ای (XCMP) به هم متصل بوده و با هم‌دیگه هماهنگی کامل داشته باشن و تراکنش‌های شما رو فقط با یک هدف تحلیل کنن که «ارائه خدمات بهتر» است. علاوه بر همه این‌ها، ابزارهای اینترنت اشیای مبتنی بر شبکه پولکادات (Polkadot) می‌تونن امنیت رو هم از طریق زنجیره رله و سایر مکانیسم‌های پیچیده به اشتراک بگذارن که این فناوری از بیشتر حملات هم جلوگیری می‌کنه.

خلاصه اینکه «راه‌اندازی شهر هوشمند از طریق بلاک‌چین»، به‌معنای هزاران تراکنش در دقیقه است، که شبکه متراکم اتریوم، حداقل با شرایطی که امروزه داره، قادر به انجامش نیست، اما شبکه پولکادات می‌تونه مقیاس‌پذیری اقتصادی و معاملاتی رو با استفاده از مجموعه‌ای از اعتبارسنج‌ها فراهم کنه تا بلاک‌چین‌های متعدد ایمنی بیشتری پیدا کنن و تراکنش‌ها به‌طور مساوی بین اون‌ها توزیع بشن.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

3 + 19 =